|
|||||||
|
|
|
|||||
|
|
|||||||
|
|
|
Kafkasyalıların Coğrafi Psikolojisi GENERAL İSMAİL BERKUK Bir memleketin cografi ve tabii durumunun o memleket halkinin karakterlerinin olusumunda büyük roller oynadigi süphesizdir. Bu sebeptendir ki , bu keyfiyyet cografyada ayri bir inceleme konusu olarak ele alinmistir. Biz de bu yönü ihmal etmek istemedik. Kafkas vatani güzeldir. Topragi verimli ve bereketlidir. Bu topraklar birçok madenleri ihtiva eder ve iki tarafi denizdir. Bu suretle Kafkaslilar , her türlü maddi ve ruhi ihtiyaclarini kolaylikla vatanlarinda temin ve tatmin edecek vaziyettedirler. Binaenaleyh Kafkasya'ya giden her insan çabucak bu topraklara baglanarak , bu bagliliklarini muhafaza etmekte ve disari ile bütün ilgilerini koparmaktadirlar.Ayni zamanda cografi konum da Kafkaslilari harici tecavüzlerden koruyacak mahiyettedir. Sayisiz nehirlerin açtigi vadiler bu korumayi daha da kolaylastirirlar. Bu vadiler uzun ve güzeldir , her türlü geçimi temin edecek bitkileri yetistirecek durumdadir. Bundan baska bu vadiler bir digerinden çok çetin engellerle ayrilmislardir. Vadilerde bazi yerler daralarak bogazlar , kapilar tesekkül etmistir. Bu suretle vadilerin muhfazasi kolaylasmistir. Buna mukabil , bu muhtelif vadilerin halklari arasinda kaynasma ve irtibat kurma imkanlari da güçlesmistir. Iste bu tabii vaziyetin sonucu olarak milletler farkli guruplara ayrilmis ve bu gruplar da müstakil yasamaya alismis , ve hatta mecbur olmus ve bundan da asiretlerde , kabilelerde ve hatta fertlerde otarsik , kendi kendine yetme gibi bir imkan ve zihniyet dogmustur. Binaenaleyh neticede ferdiyetçi bir cemiyet vücuda gelmistir. Buna mükabil cografi vaziyetin geregi olarak Kafkasya sayisiz tecavüzlere ve akinlara maruz kalmistir. Gerek bu durumun gerekse izah edilmis tabii vaziyetin neticesi olarak Kafkasli, a)Daima çok vatansever olmustur, b)Daima fertçi olarak kalmistir c)Daima vatanini ve kendisini kiskanmis , yabancilarla kaynasmaktan sürekli kaçinir olmustur. d)Ruhi ve sosyal olan bu vasiflarini ve ihtiyaclarini yerine getirmek için savasçi olmak ve daima savasçi kalmak mecburiyetindedir.Savasçilik ise birçok vasiflara dayanan ve bu vasiflarin devami olan bir kiymet ve kudrettir.
Iste bu kiymet ve kudretin hepsi Kafkaslilar için hayati bir suur ve milli bir sair olarak yasamistir. Hangi irka mensup olursa olsun Kafkasya'ya her giren Kafkasya'nin bu tabii hususiyetine ve güzelliklerine meftun olmus ve ona intibak etmistir. Bu sebeple yeni olsun , eski olsun bütün Kafkaslilarda , kiyafet , adet ve tabiatça sayani hayret bir benzerlik göze çarpar. Kafkasya'nin tabiatini ortaya koyan özellikler sunlardir: a)Kafkasyali ya hareket halindedir , ya da harekete hazir bir vaziyettedir. Bu hale göre olusan Kafkas terbiyesinin hususiyeti de bu terbiyede faaliyet ve hareket esaslarinin hakim olmasidir. Hatta Kafkaslilarin selamlasmasi da bunu ifade etmektedir. Mesela , karsilasan iki kisi birbirinin halini ''Sihhatta misin , hazir misin?'' seklinde sorarlar. Yani Kafkas suuru sirf teslimiyetten ve mahfiyetkarliktan ibaret olan pasif bir terbiyeyi asla sevmez ve kabul etmez. Binaenaleyh Kafkasyali'nin tabiatinda hakim olan , daima faaliyette ve harekette sürattir. b)Kafkasya'da mücadele esastir. Binaenaleyh Kafkasyali'da hüzün ve nese , baska bir tabirle aglamak ile gülmek ayni zamanda vaki olur. Bu sebepten Kafkasyali agliyor mu , gülüyor mu anlasilmaz. Çünkü aglamalarinda kahkahalar , kahkahalarinda hiçkiriklar sezilir.Iste bu sebepten büyük felaketler veya büyük saadetler dolayisiyla Kafkaslida göze çarpan tezahürler ve degismeler olmaz. Bu itibarla Kafkaslilar tarihlerinin ve vatanlarinin kendilerine kazandirdiklari karakterislik vasiflari temsil etmek ve yasatmak hususunda gösterdikleri sadakatle bütün milletler arasinda her zaman ön plana çikmislardir. Bu konuda büyük Sair Lermantof'un bazi siirlerinden çesitli örnekler vermek istiyorum. Lermantof bu siirlerde Kafkaslinin ruhunu ve karakteristik ayni muvaffakiyeti göstermistir. Diger siirlerinde en çok Kafkaslinin yigitlik ve cesaretini tasvir ettigi halde , ''Mistri'' adindaki siiri bu yigitligi talihsizlik ve caresizlikle tasvir etmis , bu suretle hüzün içinde vakar tasiyan bir sahsiyet ortaya koymustur. Bes alti yaslarinda bir Kafkas çocugu , Ruslar tarafindan esir ediliyor ve papaz yetistirilmek üzere Mistri manastirine veriliyor. Çocuk bu hayata tahammül edemiyor ve kaçiyor. Fakat ormanda bir pars ile karsilasiyor. Pars ile bogusuyor , parsi öldürmeye muvaffak oluyorsa da kendisi de agir yarali ve baygin düsüyor.Çocuk can çekisir vaziyette bulunarak tekrar manastira getiriliyor. Iste Lermantof siirinde çocugu bu can çekisir haliyle konusturuyor.Uzun olan bu manzumenin ben ancak birkaç parçasini aliyorum. ''Ben bu manastirda bulundugum müddetçe daima vatanimi , vatanimin güzelliklerini , milletimin ve milletimin magrur simasini düsündüm. Bu düsünce , içimi mütemadiyen kemiren bir kurt gibiydi. Bu düsünce beni , insanin ruhunu bogan ve dualarla dolu olan bu manastir muhidinden , mücadeleli ve mucizeli hayata çagiriyordu.'' ''Böyle gözyaslari döküp izdirap çekmektense vatanim olan , bilemedigim o mukaddes topraklari bir an için olsun gögsümle kucaklayip bagrima basmaya yemin ettim.'' ''Iste ben bu düsüncenin atesiyle kaçtim. Eger bu vaziyetim ve hareketimle bir günah islemis oluyorsam ben bu günahimin af edilmesini istemiyorum.'' ''Dünya , tayfun ve tufani andiran bir firtina içerisinde boguldugu ve siz de korkudan titreyerek secdeye kapandiginiz bir sirada kaçtim. Ben o firtina ile bir kardesmis gibi kucaklastim. Çünkü benim içimde de ayni firtina vardi. O zaman ne kadar neseliydim. Gözlerimle bulutlari takip ediyor , ellerimle simsekleri tutuyordum.'' ''Söyle , benim kanayan ve kaynayan kalbimle disaridaki firtina arasinda kurulmus olan arkadasligi , siz bu kara duvarlar arasinda temin edebilir miydiniz.'' ''Kosuyordum. Fakat nereye? Onu ben de bilmiyordum.Bana yol gösteren bir yildiz dahi yoktu.'' ''Fakat benim bugüne kadar yalniz izdirabimi tasimis olan gögsüm , hürriyetin ve tabiatin taze ve temiz havasini teneffüs ettikçe nese ile kabariyordu.'' ''Saatlerce kostum. Firtina durmus , birbiriyle birlesmis ve karismis olan gök ile yer birbirinden ayrilmaya ve soluk bir isigin yardimiyla daglarin zirveleri fark edilmeye baslamisti.Hareketsiz ve sessiz yatiyordum.'' ''Firtina ile çogalmis ve kabarmis olan altimdaki azgin dere binbir çesit ses çikartan sözsüz gürültülerle akiyordu. Ben bu gürültülerin manasini anliyordum. Bu gürültüler suyun yataginda ve etrafinda kendi cereyanini kirmak isteyen taslarla ezeli olan mücadelesini ifade ediyor , bu ifade tamamen beni ve irkimi tasvir ediyordu.'' ''Kactigim zaman ne yaptigimi mi soruyorsun?'' ''Eger ben bugünü yasamamis olsaydim benim hayatim da senin sönük hayatindan daha karanlik ve daha nesesiz olurdu.'' ''Fakat heyhat! Bütün bu emellerimi ve hayallerimin tahakkuk edecegi bir zamanda ben bu yabanci memlekette bu karanlik yerlerde esir olarak ölmeye mahkum bulunuyorum. '' Bütün bunlar
, uyusuklugu ve teslimiyeti , huzuru ve sukuneti kabul etmeyen , hürriyete meftun ve
tabiata asik olan , daima mücadele ve feveran halinde bulunan , asalet ve cesareti ülkü
edinen bir karakteri ifade etmiyor mu?..
|
