|
|||||||
|
|
|
|||||
|
|
|||||||
|
|
|
ÇERKEZ KIZI Çerkes kızlarının sosyal durumu hiç bir milletin kızlarına benzemez.Doğuda kızlar kapalı, örtülü ve hapis,batıda itimatsız bir hürriyete sahip.Çerkes kızları ise tam istikrarve hürriyet sahibidir. Mr.Longworth gibi avrupa zihniyeti ile kadını düşünen bir adam bile bu derece istikbali çok görür ve avrupa kadınlarında bu kadar hürriyet olmadığını söylüyor.Mr.J.Bell ise ''Çerkes kadınlarının tavır ve hareketinde islam usülü galiptir.Fakat çerkes kızları eski çerkes usulüne tamamen tabii olup avrupa'nın özellikle yüksek tabakasına mensub kadınlarına, tavır ve hareketine tamamen uyuyorlar'' diyerek hayat larını övüyor.Doğallıktan gelen bu usulün eleştiriye değer bir tarafı yoktur.Çünkü hukukuna sahip,şahsi yeti değerli herbir kadın için en doğru yol budur. Çerkes kızı evleninceye kadar müstakil ir insan olmak la herkezle görüşmek,sosyetelere girmek konusunda sergetirdi diyor.Çerkes kızlarıda çerkez delikanlı ları gibi kendini gösterme,üstüngelme,daha yüksek dereceye erişmek aşkını taşırlar.Hiçbir konuda ikinci kalmamaya gayret ederler.Kızlar ailenin en nazlı bir ferdidir.Peder çouklarından yanlız kızlarına yumuşak davranır.Anne bütün şevkat ve dikkatini ona hasreder.Kardeşleri taparcasına severler.Aile efradından hiç biri bu aziz misafirin gönlünü kırmaz.Kız annesinin bir görev arkadaşıdır.Ona her konu da yardım eder.Dikiş tamamen kıza aittir.Hatta kızı olmayan komşuların dikişlerinede yardım eder. İplik eğirmek,şayak dokumak kızın görevlerindendir.Aile fertlerinin elbiselerinin temiz olması, yırtık bulunması,misafir ve oturma odalarının senede birkaç defa badane edilmemiş olması, misafir odası yatak ve takımlarının temiz bulunmaması kızın şöhret ve kıymetini düşürür.Çünkü çerkesler; kızların kıymetini güzelliğiyle değil ev kadını olabilmek için gösterdiği kabiliyetle takdir ettiklerinden kızlar tembel ve beceriksiz,havai olmamaya,sonderece faal ve temizliğe uymaya mecburdur.Köylü hayatı yaşıyan ve genellikle sengin olmayan çerkesler'in sade ve rahat küçük meskenlerinde görülen ve ruhu okşayan temizlik ve özen,kadınların yoktan icad ettikleri gönül çekici tertiplerle ve güzelleştir mekle herhalde takdire değer.Yüksek bir terbiye ruhunun orada hakim olduğunu gösterir.
Kız erkeklere hediye verir ve hediye alır.Bu şekilde arkadaşlarıyla bir erkek gibi diyaloğ kurabilir. ''Mamrukaya şaş'' Adıyla şan vermiş bir kız bir çok talipleri varken ''bir adam için bu kadar arkadaştan nasıl vazgeçeyim'' diye geç yaşına kadar kocaya varmamıştı.Bu söz çerkes kızlarının evlenmeden önce geleceklerini,evlendikten sonra kocalarına,anneliye ne derece samimiyetle sevgi beslemek ve sadık kalmak istediklerini gösterir.Doğuştan zeki olançerkez kızları konuşmalarında gayet zarif nükteler yaptıklarından,hiçbir şey önünde acizlik göstermeyen delikanlılar için en ziyade müskü sayılan şey bunlar önünde mahçup ve malup olmaktır.Konuşam serbestliği içinde genellikle şakalı,fakat herzaman ince bir uslüp kullanılır.Kaba tavır ve söz sevilmez ve ayıp sayılır.Bunun için inceliğe sonderece önem verirler.Delikanlı kızlarla sebest görüşmeyi,onların iltifatlarına mahzar olamayı kendileri için bir hak sayarlar.Konuşmadan çekinen kıza ''karı mısın?''derler.Mr.Longworth Çerkes kızı ve delikanlılarının bu serbest kaynaşmasından bahsederken akla gelebilecek olanları açıklayarak; ''Honi soit qui maly pense'' yani ''BUNDAN ŞÜPE EDENE LANET OLSUN''diyor.... Çerkez kızlarını görmemiş bazı avrupa yazarları çerkes kızlarına kama taşır diye iftira ettiler. Halbuki bu kızların tek silahı namusudur.Onun namus sevgisi önünde her şey huşu eder,eğilir ve bir kızın namusunun lekelendiği görülmemiştir. Mr.J.Bell'de çerkes kızları göğüste çapraz gümüş düymelerle iliklenmiş sıkı montları ile,sırma şerit ve gümüş topla süslenmiş taşlarıyla bir cengaver gibi görünürler.Fakat saldırgana karşı bütün silahları yüksek namuslarıdır.Bu kıyafet içinde saç örgülerinin belden aşağıya uzanması, nazik hareketleri,özellikle uzun boylu kızlara hakikaten latif cinse mahsus bütün özelliği veriyor.Kızlar daima yüzleri açık olarak gezerler.Ancak öyle arsızca erkek kabalığına asla girmezler. Erkekler dolu olduğu halde misafir odasına,yaralıya hizmet etmek üzere geldiğini defalarca gördüğüm güzel ve uzun boylu kız orduda arkadaşlarına karşı bu sakeri görevi yapan ''ORLEAN KIZLARINI'' bir kaç defa aklıma besttir.Evinde erkeklerin ziyaretini kabul eder,misafire hürmet eder. Fakat bu konuda yalnız ana ve baba değil,ailenin büyüklerinden kimse yanında bulunmaz.Esasen kızın nın bulunduğu cemiyete ana-babanın girmemesi usüldendir.Bunun için kızı düğünde bulunan baba dans yerinde bulunamaz, babanın yanında kızın oynaması hürmetsizlik diye nitelendirilir.Çerkesler'de kız;şerefini bilen kişilik sahibidir. JABAGHİ BAJ:ÇERKESLER
|
