|
|||||||
|
|
|
|||||
|
|
|||||||
|
|
|
ABREK Bir Çerkesin basta gelen görevlerinden biri tehlike aramak ve tehlikeye meydan okumakti.Onalti yasina gelip ataliginin yanindaki egitimini tamamlayan genç savasçilar tehlikeden kaçmamaya , gösterisli bir biçimde tehlike pesinde kosmaya girisirlerdi.Ant içmeleriyle birlikte de 'abrek' olurlardi. Kafkasya'da çok eski tarihlerden beri uygulanan bir töreye göre , bir abrek yigitligini göstermek için düsmanini düelloya davet ederdi. Edmond Texeier , Insanlar ve doguda Savas_Samil adli 1854 tarihli eserinde sunlari yazar: ''O atak Çerkeslerin biriyle , Rus ordusundan böyle olagan üstü bir düsmana kafa tutabilecek tek süvari olan Çernomyrski Kazaklarindan biri arasinda özel çarpisma bu savasin görülmeye deger en güzel gösterisiydi , ama hemen hemen her seferinde Kazagin , Çerkesin üstün gücüne ve çevikligine kurban gitmesiyle biterdi.Bu mücadeleler bir düellonun tüm formalitelerini içerirdi ve her iki ordunun da serefi açisindan çok tarafsiz davranilirdi.'' Alexandre Dumas da 1858'de yazdigi Kafkasya'ya Seyahat'inde , Vladikafkas bölgesinde seyrettigi bir abrekten söz eder. Olay , bir silah sesi duyulup yazarin yanindaki Kazaklardan birinin atinin yaralanmasinin hemen ardindan cereyan eder: ''O esnada Terek tarafinda kaçan yedi sekiz kisi gördük.Ama ayni anda da tek basina bir kisi , kaçacagyna ates ettigi çalilarin arkasindan çikti ve tüfegini basinin üstünde tehdit edercesine sallayarak bagirdi:abrek!abrek! Bunun anlami bizim Kazaklardan birini gögüs gögüse çarpismaya davet etmesiydi. Kazaklar aralarindan kimi göndereceklerini tartistilar.Düsmani tanimislardi , çok ünlü bir abrekti. Atinin baldir kemigi kirilmis olan Kazak bunun kendi hakki oldugunu ilan etti: -Atim yok , kim bana atini verir? Tartismalar... Bütün bunlar olurken dagli da gösterisini sürdürüyordu:daireler çiziyor ve her dönüsünde bize biraz daha yaklasarak çemberi daraltiyordu. Dörtnala saldiran Kazak ates etti.Abrek kursunu omzuna yiyen atini saha kaldirdi ve ayni anda ates ederek hasminin papagini düsürdü.Ikisi de tüfeklerini yere attilar.Kazak saska'sini(kiliç) dagli da kincalini(kama) çekti.Dagli agir yarali olan atina hayran olunacak bir hakimiyetle manevra yaptiriyordu ve gögsünden oluk oluk kan akan hayvan sahibinin diziyle , gemiyle ve sesiyle yönetilirken hiç de dermansiz kalmis gibi görünmüyordu. Iki savasçi kapistilar.Bir an için bizim Kazagyn saskasi ile düsmani delip geçecegini sandim.Kilicinin Çerkesin arkasinda parladigini görmüstüm ama sadece onun çerkeskasini yirtabilmisti.Tam o anda da iki adamdan biri atindan asagi kaydi.Daha dogrusu adamin gövdesi kaydi , kafasi hasminin elinde kaldi.Kesik basi elinde tuttan dagliydi.Vahsi ve tüyleri diken diken eden bir zafer çigligi atti ve boynundan kanlar sizan kesik basi egerinin çatisina asti...'' Ölümü hiçe saymakla birlesen bir sövalyelik ruhu , izleyen Rus subaylarini ve yabancilari saskinliga düsürüyordu.Örnegin bir çarpisma sirasinda yanina bir top güllesi düstügünde ya da siyirip geçtiginde kalpagini çikarip ince bir alayla selamlamasi az görülen seylerden degildi. Kaçma umudu kalmayacak bir biçimde çepeçevre sarilan bir Çerkes hayatini pahaliya satmaktan baska bir sey düsünmez diye yazar Texier. Bazen karda siper kazip yari beline kadar içine gömülerek çevresinde
olusabilecek herseye karsi siginak hazirlar.Atini vurur.Tüfegini son mermisine kadar
atesler.Yanina yaklasildiginda bir daha asla göremeyecegi ailesine ve aoluna (köy) veda
türküleri söyledigi ve sonra da Allah'i yardimina çagirdigi duyulur.Kendisinden sonra
kimsenin kullanmamasi için tüfegini kirdiktan sonra kilicini da kirar ve kendisini
kincaliyla (kama) savunur.Nihayet bir an bile teslim olmayi düsünmeden ölür.
|
