TARIH

Cecenlerin kokeni bilinmiyor.Kuvetle muhtemeldirki bunlarda kuzey kafkasyanin yerli kevimlerindendirler. Bu teori Cecen masallari ve bazi arkeolojik delillerle destekleniyor. 7.yy.a ait ermeni kaynaklarinda ve gurcu tarih kayitlarinda Cecenlerden bahsedilir.Kilise kalintilari Cecenlerin bir kisminin 8.yuzyilda(belkide gurculer kanali ile)hristiyanliga girdiklerini isaret etmektedir.Komsulari tarafindan degisik isimlerle adlandirilirlar. Turk kumuklari onlara micigis(micig nehri halki) , Gurculer kitsi ,Avarlar Bhti ve ermeniler Nahcatya olarak adlandirirlar.Rusca ismi ise yerlesim yeri olan Bolsoy Cecen'den geliyor. Cecenler aslinda daglarda yasarlardi. Fakat 14.yy.dan sonra ovalara dogru goc etmege basladilar.16.yy.sonlarinda cogu Cecen Sunca nehri civarina yerlesmis bulunuyordu. 16.yy.da Avarlar ve Kumuklae cecen bolgesine islamiyeti goturduler.Bu donemde dagistan islami kultur ve egitimin onemli yerlerinden biri idi ve bir cok Cecen dini egitim gormek icin oraya gittiler. 19.yy. sonlarinda(1834-1859) Samil onderligindeki murid hareketini Cecenler aktif olarak desteklediler.ve ancak Samil'in yenilmesinden sonra ruslar Cecenleri aktif olarak kontrolleri altina aldilar.Bu durum cok sayida Cecenin turkiyeye goc etmesine neden oldu.Kalanlar ise sIk sIk baskaldirdilar. Rus ihtilalinden sonra kafkasya cok cetin bir iktidar savasina sahne oldu.1917'de sovyetler Cecenistanda kontrolu ellerine gecirdiler ve mart 1918'de (sovyet federasyonunun bir parcasi olarak) Terek sovyet cumhuriyeti kuruldu.Beyaz ordu 1919'da bolgeyi isgal etti ve yeniden sovyet idaresinin kuruluÅŸu 1920'yi buldu. 20 ocak 1921'de Balkar,cecen,ingus,Kabarda,Karacay ve Asetin topraklari birlestirilerek Gorskaya(Das)Iâ€"zerk sovyet sosyalist cumhuriyeti olusturuldu.Cecenler ve diger bir kac bolge daha sonra koparildi ve nihayet 7 temmuz 1924'de bu cumhuriyet dagildi. ingus'da bagimsiz bir bolge oldu.Her iki bolge 15 ocak 1934'de cecen-ingus ozerk eyaletini olusturmak uzere birlestirildi.5 aralik 1936'da yeniden ozerk sovyet sosyalist cumhuriyeti haline getirildi. Sovyet idaresinin ilk yillarinda cecenler arasinda klan sistemi cok kuvvetli idi.Toprak imtiyazi musterek kilan mulkiyetine dayali idi. bu terkedilip kollektivizm uygulanmaga baslaninca cecenler sert bir sekilde karsi ciktilar.Bir cok baskin va soygun olayi patlak verdi ve bu durum politik tasfiyelerle dahada kotulestirildi.I°kinci dunya savasi patlak verince cecenlerin bircogu Alamanalara karsi kizilordu ile birlikte cesaretle savastilar(ve bir cogu cesaret madalyalari ile donatildi)ancak 1944'de butun cecen ve ingus halki (dagistan ve sovyetlerin diger bolgelerindekile de dahil)orta Asya ve Kazakistan'a surgun edildiler.cecen-ingus cumhuriyeti 1946'da evveliyatinida kapsayarak dagitildi. fakat zaten o zamana kadar cecen ingus yer isimleri rusca olarak degistirilmis ve toprak ta yeni gocmenlere dagitilmisti.1957'de cecen ve inguslarin haklari resmen iade edildi ve yerlerine donmelerine de musaade edildi.ancak geri donusleri degisik kavimler arasinda havanin gerilmesine ve hatta 1958'de olduÄŸu gibi catismalara neden oldu. cecenistan sovyetlerin yikilip Rusyanin yeniden yapilanmasi doneminde Rusyadan ve daha sonrada inguslardan ayrildi.fakat bu Rus yonetiminin bu durumu tanimamasi nedeni ile 1994-1996 yillari arasinda kanli catismalar ve daha sonrasinda da fiilen savai basladi.Fakat cecenler ruslar karsisinda buyuk bir direnis gostererek cecenyayi isgal eden rus birliklerini yenilgiye ugrattilar ve cecenistandan cekilmek zorunda biraktilar.Rusya bu durumu kabullenmesede cecenistan fiilen kendi parlamentosu ve yonetim organlari tarafindan idare edilen ve yapilanmasini oturtmaga calisan bir bagimsiz ulkedir. fakat ayni zamanda iki ulke temsilcileri arasinda cecenistanin statusu konusunda gorusmeler de devam etmektedir.

COGRAFYA

Cecenistan cumhuriyeti Eski buyuk cecen ve kucuk cecen olarak bilinen topraklari kapsar.Dogu ve guneydoguda Dagistan cumhuriyeti,Guneybatida Gurcistan cumhuriyeti batida ise ingusetya ile komsudur.Bolge 19300 km2. Bassehri grozny.(yeni ismi ile caharkale)cumhuriyet 5 kasaba ve 4 beldeye sahip.Kilomtrekareye dusen ortalama insan yogunlugu 62.4 Baslica kaynaklari :Petrol ve dogalgaz. Sanayi :Petrol ve rafineri endustrisi(rafineri endustrisi eski sovyetlerin en onemlilerindendir).Kimya ve petrokimya endustrisi,gida ve diger hafif endustriler. Tarim:Tahil ziraati,aycicegi,Sekerkamisi,sebze,Uzum ve diger meyve yetistiriciliÄŸi,kalitesi yuksek yunlu koyun yetistiriciligi.

NUFUS

1 290 000 . bunun tahmini 480 000 kadari baskent grozny'de yasar Bolgesel Dagilim :% Nufusun 80.9 Cecenistan'da ,% 6.5 dagistan'da ,% 12.6 eski sscb'nin diger bolgelerinde yasamaktadir. Kent -Kirsal Dagilimi :% 67.4 kirsal kesimde , % 20.4'u kentlerde yasar Etnik kompozisyon :% 92'nin uzerinde cecen %8'i dagistanlilar ve diger. Okuma yazma orani :% 99'un uzerinde . ortalama olarak her 1000 kisiden 334'u ilkokul ,219'u lise ve 7'si yuksekokul mezunudur.

DiL

Milli dil Cecencedir. Kuzey-Dogu kafkas dilleri grubundan Nahco(cecen)alt grubuna baglidir.cecen'ce ingusca'ya cok yakindir:cecen dilinde Arapca,Gurcuce Farsca,Turkce ve Ruscadan cok sayida kelime bulunur. idari hukuki ve resmi prosedurde Cecence kullanilir.

EGITIM

Temel egitim cecence olarak verilir. Groznyde bir Universite ve Petrol enstitusu vardir.Radyo,Tv. Gazete ve diger sureli yayinlar cecence yapilir. 1860'li yillarda cecenler icin alfabe gelistirilmege calisildi(P.K. uslar)fakat dogru durust ilk alfabe sovyet doneminde arapca harfler kullanilarak gelistirilmis olandir. 1920 yilina kadar arap harfleri , 1920-1938 arasinda latin harfleri ve 1938 yilindan sonrada kiril harfleri kullanilmistir.Son donemde dini egitimin yogunlasmasi ile birlikte arapca harfler ve alfabe yine on plana cikmistir.

DiN